Сроки годности на складе: как не списывать просрочку в убыток (FEFO)
29 июня 2026 · Skladex.uz
Косметика, продукты, бытовая химия, лекарства — у такого товара есть срок годности, и он не ждёт. Партия, привезённая в марте, и партия, привезённая в июне, выглядят на полке одинаково, но истекают в разные даты. Пока на складе виден просто «остаток 500 штук» без разбивки по партиям, со склада уходит то, что под рукой, — а истекающее тихо стоит до момента, когда его остаётся только списать. Разберём, почему это происходит и как настроить ротацию правильно.
~14%
продовольствия в мире теряется между сбором урожая и розницей — ещё до прилавка (ФАО, 2019)
~17%
дополнительно выбрасывается в рознице, общепите и у потребителя (UNEP Food Waste Index, 2024)
FEFO
правило ротации скоропорта: первым уходит не первый поступивший, а первый истекающий
FIFO — это ещё не защита от просрочки
Многие думают, что достаточно «первым пришёл — первым ушёл» (FIFO). Но FIFO смотрит на дату поступления, а просрочка зависит от даты истечения. Это не одно и то же: товар из старой партии может иметь срок дольше, чем из новой (разные производственные даты, разные поставщики). Для товара со сроком годности нужен другой принцип — FEFO (First Expired, First Out): первым отгружается тот, у кого срок истекает раньше, независимо от того, когда он приехал.
Что делать: хранить остаток по партиям с датой истечения и при отгрузке подсказывать партию по FEFO, а не «любую со склада».
Почему «общий остаток» прячет проблему
Когда система показывает один общий остаток без партий, вы не видите главного: сколько единиц и с каким сроком лежит прямо сейчас. 500 штук на складе могут быть тремя партиями, и одна из них истекает через неделю. В общем числе она невидима — пока не превратится в списание. Партионный учёт делает её видимой заранее.
Что делать: видеть остаток в разрезе партий и сроков, а не одной цифрой, — тогда «горящее» заметно за недели, а не в день истечения.
О сроках нужно узнавать заранее, а не постфактум
Списание — это поздно. К моменту, когда товар просрочен, деньги уже потеряны. Ценность не в том, чтобы зафиксировать просрочку, а в том, чтобы её не допустить: заранее увидеть партии, у которых срок на исходе, и успеть их продать, подвинуть в акцию или отгрузить в первую очередь.
Что делать: настроить отчёт и уведомление «истекает через N дней», чтобы скоропорт всплывал сам, пока его ещё можно продать.
Где чаще всего ошибаются
Типичные грабли: партии заводят, но при отгрузке выбирают вручную «на глаз» — и берут ту, что ближе, а не ту, что истекает раньше. Или партионный учёт включают на все товары подряд, включая те, у которых срока нет (посуда, упаковка), — и сотрудники начинают его игнорировать как лишнюю возню. FEFO нужен там, где есть срок; для остального он только мешает.
Непопулярная, но важная мысль
Партионный учёт — это не «усложнение ради галочки». Это разница между «у нас на складе 500 штук» и «у нас 500 штук, из них 80 надо продать до пятницы». Первое звучит спокойно, второе — управляемо. Спокойствие без партий часто оказывается просто незнанием о будущем убытке.
Как это делает Skladex
В Skladex партии и сроки годности включаются опционально на уровне товара — там, где это нужно (косметика, продукты), и не мешают там, где не нужно (посуда, хозтовары). По товарам с партиями остаток виден в разрезе партий и дат, а при отгрузке система предлагает партию по FEFO — первой уходит та, что истекает раньше. Отчёт по срокам показывает, что «горит», а о приближении даты можно настроить уведомление в Telegram. Каждое движение фиксируется в журнале «кто / что / когда».
Возьмите сроки годности под контроль
Посмотрите учёт партий и FEFO в живом демо или покажем за 15 минут на ваших товарах.
Omborda yaroqlilik muddati: muddati o‘tgan tovarni zararga yozmaslik (FEFO)
2026-yil 29-iyun · Skladex.uz
Kosmetika, oziq-ovqat, maishiy kimyo, dorilar — bunday tovarning yaroqlilik muddati bor, va u kutmaydi. Martda kelgan partiya va iyunda kelgan partiya javonda bir xil ko‘rinadi, lekin muddati har xil kunda tugaydi. Omborda faqat «qoldiq 500 dona» — partiyalarga ajratmasdan — ko‘rinib turganda, qo‘l ostidagi tovar jo‘naydi, muddati tugayotgani esa hisobdan chiqarish paytigacha jimgina turadi. Bu nega sodir bo‘lishini va rotatsiyani qanday to‘g‘ri sozlashni ko‘rib chiqamiz.
~14%
dunyoda oziq-ovqat hosildan chakanagacha yo‘qoladi — javonga yetmasdan (FAO, 2019)
~17%
qo‘shimcha — chakana, umumiy ovqatlanish va iste’molchida tashlanadi (UNEP, 2024)
FEFO
skoroportda rotatsiya qoidasi: birinchi kelgan emas, muddati birinchi tugaydigani jo‘naydi
FIFO — bu hali muddatdan himoya emas
Ko‘pchilik «birinchi keldi — birinchi ketdi» (FIFO) yetarli deb o‘ylaydi. Lekin FIFO kelgan sanaga qaraydi, muddat esa tugash sanasiga bog‘liq. Bu bir narsa emas: eski partiyaning muddati yangisidan uzunroq bo‘lishi mumkin (boshqa ishlab chiqarish sanasi, boshqa yetkazib beruvchi). Yaroqlilik muddatli tovar uchun boshqa tamoyil kerak — FEFO (First Expired, First Out): muddati avval tugaydigani birinchi jo‘naydi, qachon kelganidan qat’i nazar.
Nima qilish kerak: qoldiqni partiyalar bo‘yicha muddat bilan saqlash va jo‘natishda partiyani FEFO bo‘yicha taklif qilish, «ombordan istalganini» emas.
Nega «umumiy qoldiq» muammoni yashiradi
Tizim partiyasiz bitta umumiy qoldiq ko‘rsatganda, siz asosiy narsani ko‘rmaysiz: ayni paytda qancha dona va qaysi muddat bilan turibdi. Ombordagi 500 dona uchta partiya bo‘lishi mumkin, ulardan biri bir haftada tugaydi. Umumiy raqamda u ko‘rinmaydi — hisobdan chiqarish paytigacha. Partion hisob uni oldindan ko‘rinarli qiladi.
Nima qilish kerak: qoldiqni partiyalar va muddatlar kesimida ko‘rish, bitta raqam bilan emas, — shunda «yonayotgan» tovar kunlar emas, haftalar oldin seziladi.
Muddatni oldindan bilish kerak, post-factum emas
Hisobdan chiqarish — bu kech. Tovar muddati o‘tganda, pul allaqachon yo‘qolgan. Qiymat muddat o‘tganini qayd etishda emas, uni yo‘l qo‘ymaslikda: muddati tugayotgan partiyalarni oldindan ko‘rib, ularni sotishga, aksiyaga qo‘yishga yoki birinchi navbatda jo‘natishga ulgurishda.
Nima qilish kerak: «N kundan keyin tugaydi» hisoboti va bildirishnomasini sozlash, toki skoroport hali sotsa bo‘ladigan paytda o‘zi chiqib kelsin.
Ko‘pchilik nimada xato qiladi
Tipik xato: partiyalar kiritiladi, lekin jo‘natishda qo‘lda «ko‘z bilan» tanlanadi — yaqinrog‘ini oladi, muddati avval tugaydiganini emas. Yoki partion hisob barcha tovarga ketma-ket yoqiladi, muddati yo‘qlariga ham (idish, qadoq) — va xodimlar uni ortiqcha ovora deb e’tiborsiz qoldiradi. FEFO muddat bor joyda kerak; qolganiga u faqat xalaqit beradi.
Ommabop bo‘lmagan, lekin muhim fikr
Partion hisob — bu «galochka uchun murakkablashtirish» emas. Bu «omborda 500 dona bor» va «500 dona bor, shundan 80 tasini jumagacha sotish kerak» o‘rtasidagi farq. Birinchisi xotirjam eshitiladi, ikkinchisi — boshqariladi. Partiyasiz xotirjamlik ko‘pincha kelajakdagi zarar haqida bilmaslik bo‘lib chiqadi.
Skladex buni qanday qiladi
Skladex’da partiyalar va muddatlar tovar darajasida ixtiyoriy yoqiladi — kerak joyda (kosmetika, oziq-ovqat), kerak bo‘lmagan joyda (idish, ro‘zg‘or) xalaqit bermaydi. Partiyali tovarlar bo‘yicha qoldiq partiyalar va sanalar kesimida ko‘rinadi, jo‘natishda tizim FEFO bo‘yicha partiyani taklif qiladi — muddati avval tugaydigani birinchi ketadi. Muddat hisoboti nima «yonayotganini» ko‘rsatadi, sana yaqinlashganda Telegram’ga bildirishnoma sozlasa bo‘ladi. Har bir harakat «kim / nima / qachon» jurnaliga tushadi.
Yaroqlilik muddatini nazoratga oling
Partion hisob va FEFOni jonli demoda ko‘ring yoki 15 daqiqada tovarlaringizda ko‘rsatamiz.